3ـ هۆشمهندیی (العقلانیه، Reason):

بۆ ئێمهی لیبرال، ههرگیز گومان لهوهدا نییه، که بهکارهێنانی مافی ئازادیی به شێوهیهکی دروست و پۆزهتیڤ و گهشهپێکهر، پهیوهندیی به پلهی ژیریی و هۆشیاریی مرۆڤهوه ههیه. بۆیه بیری لیبرالیزم وهک چۆن له سهرهتاوه زادهی منداڵدانی رێنیسانسی ئۆروپی بوو، هێشتا باڵاترین بهیهخ دهدات به گهشهپێدان و ئازادکردنی مێشک و گیان و لهشی مرۆڤ له ههموو کۆت و بهندێکی پاشخهر.

باوهڕ به هۆشمهندیی مرۆڤ، باوهڕ بهوهی که مرۆڤ گیانلهبهرێکی ژیره. که دهتوانێ ئازادانه و سهربهخۆیانه بیربکاتهوه، بڕیاربدات، ههڵبژێرێت و سوود له ههڵهکانی وهرگرێت، بنهمایهکی نهگۆڕی لیبرالیزمه له سهرهتای سهرههڵدانیهوه. وهک ئهنجامێکیش بۆ ئهم باوهڕه، ههر له سهرهتاوه لیبرالان مهیلێکی بێ سنووریان بۆ (پێشکهوتن و پێشخستن) ههبووه و ههیه.

ئێمهی لیبرال دهڵێن، گهشهسهندن و بڵاوبوونهوهی زانست تهنها یارمهتی مرۆڤ نادات که له ژیان و سروشت بگات و هۆکاری رووداوهکه شیکاتهوه، بهڵکو له ههمانکاتدا، ئهو توانایهشی دهداتێ که بیگۆڕێت و چاکتریکات و پێشکهوێت. بۆیه زانست و زانیاریی مافی ههموو مرۆڤێکه.